มอก. โซล่าเซลล์ ไม่ได้บังคับแค่แผง อินเวอร์เตอร์ สายไฟ เบรกเกอร์ก็ต้องผ่านด้วย

มอก. โซล่าเซลล์ ไม่ได้บังคับใช้แค่ตัวแผงเท่านั้น เพราะสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) กำลังผลักดันให้อินเวอร์เตอร์ สายไฟ DC เบรกเกอร์ DC ฟิวส์ แบตเตอรี่ลิเทียม ขั้วต่อ และตู้รวมสายไฟ เป็นสินค้าควบคุมตามไปด้วย 

ส่วนแผงโซล่าเซลล์ ทางคณะรัฐมนตรี (ครม.) ไฟเขียวร่างกฎกระทรวงแล้ว เหลือแค่ประกาศลงราชกิจจานุเบกษา พอกฎมีผล ผู้นำเข้าและผู้ขายต้องใช้ของที่มี มอก. เท่านั้น ซึ่งอาจกระทบทั้งระยะเวลารอของและราคาติดตั้งช่วงปลายปี 2569 บทความนี้จะมาสรุปให้ว่าอุปกรณ์แต่ละชิ้นสถานะถึงไหนแล้ว และคนที่กำลังจะติดโซลาร์ควรเช็กอะไรบ้างก่อนตัดสินใจ

มอก. โซล่าเซลล์ นอกจากแผงแล้ว อุปกรณ์อะไรที่ต้องผ่านด้วย?

นอกจากตัวแผงโซล่าเซลล์แล้ว สมอ. วางแผนควบคุมอีก 7 รายการ ได้แก่ อินเวอร์เตอร์, สายไฟ DC, เบรกเกอร์ DC, ฟิวส์ DC, แบตเตอรี่ลิเทียม, ขั้วต่อ และตู้รวมสายไฟ เพราะทั้งหมดต่อกันเป็นระบบโซล่าเซลล์ของบ้านหรือโรงงาน หากจุดใดจุดหนึ่งไม่ได้มาตรฐาน ก็มีโอกาสเสี่ยงการเกิดเพลิงไหม้และความเสียหายต่อทรัพย์สินในระยะยาวได้

แผงโซล่าเซลล์ ครม. ผ่านแล้ว มีผลบังคับใช้แล้ว

ครม. เห็นชอบร่างกฎกระทรวงเมื่อ 29 กันยายน 2569 ที่ผ่าน โดยแผงชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 30 ตุลาคม 2569 เป็นต้นไป

มอก. บังคับอุปกรณ์โซลาร์ ผู้นำเข้าและราคาติดตั้งจะเป็นยังไง?

ผลกระทบหลักจะอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านข้อบังคับ เพราะผู้นำเข้าต้องมีใบอนุญาตก่อนนำของเข้ามาขาย ใครที่เตรียมเอกสารไม่ทัน ของใหม่ก็เข้าช้า ช่วงปลายปีอุปกรณ์บางรายการจึงอาจหายากและราคามีแนวโน้มขยับขึ้นได้

ผู้นำเข้าอุปกรณ์โซลาร์ต้องขอ มอก. ใช้เวลานานแค่ไหน?

ในทางปฏิบัติใช้เวลานานกว่าตัวเลขที่ สมอ. ระบุ Brighten Generation ประเมินว่าผู้นำเข้าต้องเตรียมเอกสาร รอคิวตรวจโรงงานผู้ผลิต (ตอนนี้หลายแบรนด์ตรวจแล้ว หลายแบรนด์ยังรอคิว) แล้วดำเนินงานเอกสารในไทยอีก 1-2 เดือน และคาดว่าอุปกรณ์ส่วนใหญ่จะขอใบอนุญาตเสร็จภายในเดือนธันวาคม 2569 หรือต้นปี 2570 

ส่วนตามที่ สมอ. ระบุ ถ้ามีผลทดสอบตามมาตรฐาน IEC ขอ มอก. ได้ภายใน 2-7 วัน โดยแผงใช้ผลทดสอบ IEC 61730 ร่วมกับใบรับรอง ISO 9001 ไม่เกิน 5 วันทำการและไม่ต้องทดสอบใหม่ เมื่อกฎของอุปกรณ์กลุ่มนี้มีผล ผู้จัดจำหน่ายอินเวอร์เตอร์และระบบกักเก็บพลังงานหลายแบรนด์ รวมถึง Sigenergy จะต้องมีใบอนุญาตครบเป็นรายรุ่นด้วย

มอก. ปี 2569 จะทำให้ราคาติดตั้งแพงขึ้นไหม?

มีแนวโน้มขยับขึ้นในบางรายการ แต่ตอนนี้ยังไม่มีตัวเลขที่วัดได้จริง เพราะกฎยังบังคับใช้ไม่ครบ โดยปัจจัยที่อาจดันต้นทุนให้สูงขึ้นมี 3 อย่าง ได้แก่

• ค่าเอกสารและขั้นตอนขอใบอนุญาต

• ช่วงที่ของเข้าช้า

• ดีมานด์จากโครงการโซลาร์รูฟท็อปของรัฐที่ตั้งเป้าระดับล้านครัวเรือน

ติดโซลาร์ช่วงนี้ ต้องเช็ก มอก. อะไรก่อนตัดสินใจ?

เรื่องที่ควรเช็กมีด้วยกัน 4 เรื่องหลัก คือ อุปกรณ์แต่ละชิ้นมีเลข มอก. หรือใบรับรอง IEC ตรงรุ่นไหม ของอยู่ในสต็อกจริงหรือต้องรอนำเข้า สัญญาเขียนไว้ไหมว่าถ้าของขาดหรือกฎเปลี่ยนจะเกิดอะไรขึ้น และอุปกรณ์ตรงตามเงื่อนไขของโครงการโซลาร์ภาครัฐที่จะเข้าร่วมหรือไม่ 

หากต้องการเข้าร่วมโครงการโซลาร์ภาคประชาชนของภาครัฐ แผงโซลาร์และอินเวอร์เตอร์ต้องผ่านมาตรฐานที่โครงการกำหนด เช่น มอก. หรือ IEC และต้องมีการรับประกันในประเทศไทย นอกจากนี้ ผู้ให้บริการติดตั้งควรอยู่ในรายชื่อที่ขึ้นทะเบียนกับ กฟภ. หรือ กฟน. ด้วย

เช็กยังไงว่าอินเวอร์เตอร์หรือแบตที่ช่างเสนอมามี มอก. แล้ว

ขอชื่อรุ่นกับเลขใบอนุญาตหรือใบรับรองจากช่าง แล้วตรวจเช็กผ่านเว็บไซต์ของ สมอ. หรือนำมาเทียบกับมาตรฐานของแต่ละชิ้น ตัวอย่างเช่น อินเวอร์เตอร์ให้ดู มอก. 2603 เล่ม 2-2556 ส่วนแบตเตอรี่โซล่าเซลล์ให้ดู มอก. 63056-2567 ถ้ายังไม่มี มอก. ให้ถามว่ารุ่นนั้นมีผลทดสอบตามมาตรฐานสากล IEC หรือไม่ 

ก่อนเซ็นสัญญา ควรถามบริษัทเรื่อง มอก. อะไรบ้าง?

ก่อนเซ็นสัญญาติดตั้งโซล่าเซลล์ ควรสอบถามบริษัทโซล่าเซลล์ในเรื่องต่อไปนี้

• อุปกรณ์แต่ละชิ้นมีเลข มอก. หรือใบรับรอง IEC ตรงรุ่นแล้วหรือยัง?

• ของอยู่ในสต็อกในไทยแล้ว หรือต้องรอนำเข้า และรอกี่สัปดาห์?

• ถ้าของขาด จะเปลี่ยนรุ่นได้ไหม และราคาจะเปลี่ยนหรือเปล่า?

• ถ้างานติดตั้งคาบเกี่ยวกับวันที่กฎมีผล มีแนวทางดูแลอย่างไร?

• แผงและอินเวอร์เตอร์ต้องผ่านมาตรฐานอะไร? (เช่น มอก. หรือ IEC) 

โดยผู้ที่ติดตั้งโซล่าเซลล์สามารถขอลดหย่อนภาษีได้สูงสุด 200,000 บาท หรือรับเงินอุดหนุน 50,000 บาทจากโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ซึ่งต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่สามารถใช้สิทธิ์ซ้ำกันได้

สรุป

ปัจจุบัน มอก. โซล่าเซลล์ ตอนนี้ครอบคลุมมากกว่าแผงแล้ว เพราะอินเวอร์เตอร์ สายไฟ DC เบรกเกอร์ DC ฟิวส์ แบตเตอรี่ลิเทียม ขั้วต่อ และตู้รวมสายไฟ กำลังตามมาเป็นสินค้าควบคุม โดยตัวแผงรอประกาศราชกิจจานุเบกษา ส่วนรายการอื่นยังไม่มีวันบังคับที่ชัดเจน มีเพียงขั้วต่อกับตู้รวมสายไฟที่คาดว่าจะบังคับภายในธันวาคม 2569 ผลกระทบที่คนติดโซลาร์ควรเตรียมรับ คือ ของบางรายการอาจเข้าช้าหรือหายากช่วงเปลี่ยนผ่าน และราคาอาจขยับขึ้นได้

สิ่งที่ฝั่งผู้บริโภคทำได้ทันที คือ เช็กเลข มอก. หรือใบรับรอง IEC ตรงรุ่นของอุปกรณ์ทุกชิ้นในใบเสนอราคา ถามเรื่องสต็อกกับกำหนดส่งมอบ และให้ระบุเงื่อนไขกรณีของขาดหรือกฎเปลี่ยนไว้ในสัญญา ถ้าอยากให้ผู้ติดตั้งที่ผ่านการรับรองช่วยดูรายการอุปกรณ์ สามารถเริ่มจากเครือข่าย Brighten Certified Installer ได้ ทั้งนี้ กำหนดวันบังคับใช้ยังเปลี่ยนได้ ควรเช็กประกาศล่าสุดจาก สมอ. ก่อนตัดสินใจ